Newsletter / TS Raport 
Zamów

Dlaczego EKOPROJEKTOWANIE jest ważne ? 

17 stycznia 2019

Aby plastikowy odpad stał się materiałem.

W związku z palącym globalnym problemem zanieczyszczenia oceanów śmieciami, mikroplastiku w łańcuchu pokarmowym, wzrostem emisji CO2 i zmianami klimatycznymi, warto spojrzeć na temat z pozycji zwykłego konsumenta i zadać sobie pytanie, co osoby z branży tworzyw sztucznych mogą zrobić, by być bardziej eko.

Aby zrozumieć skalę zjawiska, przyjrzyjmy się rocznym danym tylko z rynku europejskiego.

  • 25,8 mln ton rocznie odpadów z tworzyw sztucznych
  • 30% odpadów plastikowych jest ponownie przetwarzana, 31% trafia na składowiska, a 39% jest spalana.
  • Ok. 400 mln ton CO2 jest generowanych przez przemysł tworzyw sztucznych oraz ich spalanie
  • Do oceanów trafia od 150 000 do 500 000 mln ton odpadów z tworzyw sztucznych
  • UE uwalnia do środowiska od 75 000 do 300 000 ton mikrodrobin plastiku

Ze względu na fakt, że blisko 60% odpadów generuje przemysł opakowaniowy, to właśnie on jest szczególnie istotny dla omawianego zagadnienia.

GOSPODARKA OKRĘŻNA
Niedawno powstała koncepcja Gospodarki okrężnej (ang. Circular Economy), zgodnie z którą należy dbać o minimalizację wpływu na środowisko tworzonych produktów poprzez taki wybór materiałów i projektowanie, który umożliwi powtórne ich wykorzystanie i ograniczenie wytwarzania odpadów do minimum. (Rys.1)

Idea szczytna, choć niemożliwa do zrealizowania bez zaangażowania pozostałych uczestników rynku. Oprócz świadomości projektantów oraz producentów, konieczna jest również właściwa segregacja, zbieranie i recycling odpadów oraz sprawnie funkcjonujący system stworzony przez tzw. regulatora.

Rys. 1 Gospodarka okrężna, cyrkularna, Gospodarka o obiegu zamkniętym, GOZ  / ang. Circular Economy

NOWE WYTYCZNE DLA PRODUCENTÓW

W ślad za koncepcją gospodarki okrężnej, w 2018 została ogłoszona Europejska Strategia na rzecz tworzyw sztucznych w Gospodarce o Obiegu Zamkniętym (GOZ). Jej podstawowe założenia do osiągnięcia do roku 2030 to:

  1. Opakowania z tworzyw sztucznych przydatne do recyclingu w 100%
  2. 50% odpadów ma być poddana recyclingowi
  3. NIE dla substancji utrudniających procesy recyclingu i produktów wielomateriałowych
  4. Wyeliminowanie niektórych tworzyw z użycia, np. PS, PVC
  5. Wzrost udziału recyklatu w nowych opakowaniach
  6. Ograniczenie stosowania mikrodrobin plastiku
  7. Podatek od odpadów plastikowych niepoddanych recyklingowi
  8. Zakaz sprzedaży niektórych wyrobów jak słomki, patyczki do uszu, mieszadełka do napojów, sztućce, talerze, kubki jednorazowe

EKOPROJEKTOWANIE JEST NAJWAŻNIEJSZE

Kiedy spojrzymy na powyższe założenia, widać, że kluczowa rola należy do projektantów wyrobów i narzędzi je wytwarzających. Projektowanie, które zakłada planowanie nowego produktu czy opakowania, w sposób zgodny z ideą GOZ, zaczęto określać jako ekoprojektowanie.

O ekoprojektowaniu mówimy, gdy wyroby i opakowania są:

  • łatwe w demontażu i segregacji po ich użytkowaniu
  • wykonane z materiału jednorodnego
  • nadają się do recyklingu
  • wykonane są z materiału, który pochodzi z recyklingu

 

WYBRANE ASPEKTY EKOPROJEKTOWANIA

Narzędzie:

  • Czy konstrukcja narzędzia zapewnia płynny proces produkcji, minimalną masę wyrobu przy zapewnieniu funkcjonalności?
  • Czy forma wtryskowa jest gorącokanałowa - eliminacja wlewka?
  • Czy forma wykorzystuje wkładki formujące?

Materiał:

  • Czy zastosowano recyklat?
  • Czy zastosowano materiał jednorodny, kompatybilny?
  • Czy wyeliminowano nieakceptowalne połączenia tworzyw? - Rys. 2
  • Czy produkt wykonano z materiału, który nadaje się do recyclingu?
  • Czy zastosowany materiał jest jednobarwny? (niekorzystny kolor czarny - Rys. 3)
  • Jeśli połączono różne materiały, czy łatwo jest je rozdzielić?
  • Czy jesteśmy pewni, że materiały biodegradowalne i kompostowalne są rzeczywiście eko ? i co to znaczy ?

Rys. 2 Nieakceptowalne połączenia rodzajów tworzyw

Rys. 3 Nie dla koloru czarnego

Proces produkcji:

  • Czy ustawiono możliwie krótki czasu cyklu?
  • Czy osiągnięto jak najmniejszą ilość braków?
  • Czy wykorzystano odpad produkcyjny czyli w miarę możliwości dodawanie go do materiału pierwotnego ?

Opakowanie:

  • Czy wyeliminowaliśmy zbędne opakowanie?
  • Czy kształt opakowania zapewnia całkowite opróżnienie?
  • Czy uniknęliśmy opakowań barierowych i wielomateriałowych?
  • Czy opakowanie nadaje się do recyclingu?
  • Czy zastosowaliśmy jasne kolory opakowania?
  • Czy opakowanie zapewnia trwałość wyrobu?
  • Czy wyeliminowaliśmy etykietę termokurczliwą na całej powierzchni opakowania?
  • Czy etykieta jest łatwa do separacji – jaki zastosowano klej?

Oznaczenia na etykiecie:

  • Czy oznaczenie na etykiecie jest czytelne, tak żeby konsument nie miał wątpliwości:

PRAKTYCZNE PRZYKŁADY

Materiał z odzysku i Materiał do odzyskania

Ograniczenie odpadów i większa trwałość produktu

Tworzywa opakowaniowe przyczyniacące się do przedłużenia czasu do spożycia, zmniejszenia masy opakowania oraz umożliwiające recykling. 

Źródło: The Dow Chemical Company - faceofinnovation

 

Wspomaganie recyklingu opakowań barierowych

Źródło: The Dow Chemical Company - faceofinnovation

 

Recyklowalny materiał „full-PE” z opcją barierową

Źródło: The Dow Chemical Company - faceofinnovation

 

Technologia Pacxpert / Dow Packaging

Alternatywa, która pozwala na odejście od sztywnych dużych opakowań w stronę lekkich i elastycznych.

 

Materiał hanit®/ HAHN Kunststoffe

Uzyskiwany w wyniku recyklingu mieszanych tworzyw sztucznych, to substytut dla drewna. Znajduje szerokie zastosowanie w budownictwie. Jego orientacyjny skład to LDPE i HDPE ok. 80%, PP 10%, barwniki i stabilizatory 4% oraz domieszki.

 

Długopis Bottle-to-Pen / Pilot

Zazwyczaj do tworzenia obudowy do długopisów stosuje się tworzywo POM. Ten długopis powstał w 89% z przetworzonego tworzywa PET.

 

Nobody Chair / Komplot / Wellman

Do produkcji tego krzesła zużywa się ok. 100 plastikowych butelek po napojach. W wyniku przetworzenia butelek powstaje tkanina, którą nazwano filcem przemysłowym.

 

Meble kuchenne Kungsbacka / Form Us With Love / Ikea

25 butelek PET zużytych do wyprodukowania szafki 40x80cm jest świetnym przykładem alternatywnego materiału, a także pokazuje, że „plastikowa butelka nie jest śmieciem, tylko zasobem”.

 

KONSUMPCJA i SEGREGACJA
Nasze 300 kg śmieci

Wybory dokonywane przez konsumenta – co kupujemy, czy to naprawiamy, co robimy, kiedy wyrób nie jest nam już potrzebny – mają ogromne przełożenie na producenta, sieć handlową, samorząd, odbiorcę śmieci oraz kształtują postawy innych (dzieci, rodziców, sąsiadów).

Każdy z nas powinien znaleźć jakiś motyw zmiany swojego zachowania – bo przepisy, bo planeta, bo przyszłość naszych dzieci, bo wstyd przed sąsiadem, bo to nie patriotyczne, bo to nie etyczne - wyrzucać śmieci do lasu, nie segregować, palić w piecu odpadami itd.

Badania pokazują ogromne braki w zakresie edukacji konsumentów – Jakie opakowania nadają się do recyklingu? Po co segregować? Jak właściwie segregować? A także ogólne przekonanie, że moja postawa na niewiele się zda? To bardzo mylne, bo gdyby każdy zajął się swoimi 300 kg śmieci…

ZASADY SEGREGACJI

Myśl co kupujesz, zwracaj uwagę na oznaczenia !
• Oznaczenia informują o pochodzeniu oraz możliwym recyclingu.

Używaj toreb wielorazowych !
• Unikaj torebek foliowych. Używasz ich przeważnie tylko raz, a później wyrzucasz.

Zgniataj !
• Zgniataj puszki i butelki. Rozkładaj kartony. Zgnieciona butelka zajmuje 80% miejsca mniej.

Odkręcaj, opróżniaj, nie myj !
• Wyrzucaj szkło i kartony po sokach bez kapsli i nakrętek.  Opróżniaj butelki, słoiki, kartony.

Nietypowe i bardzo brudne wrzucaj do zmieszanych!
•  Pobite lustra, szyby, szklanki, ceramiki, papier po maśle, ręczniki papierowe, butelki po olejach.

Zacznij od siebie i dawaj przykład innym !
• Zmień nawyki w swoim domu, informuj i pokazuj je dzieciom, rodzicom, sąsiadom, znajomym.

Sprawdź zasady segregowania w twojej gminie !
• Pamiętaj o oddawaniu do PSZOK elektroniki, baterii, gruzu, odpadów niebezpiecznych. Leki oddawaj do aptek.

PODSUMOWANIE

Problem jaki jest, każdy widzi. Jeśli czytasz ten artykuł, to prawdopodobnie jesteś związany z branżą tworzyw sztucznych. Projektujesz nowy wyrób, jego kształt, kolor, wybierasz materiał, tworzysz opakowanie, konstruujesz narzędzie i wreszcie produkujesz. Pomyśl, co ty możesz zrobić dla ekoprojektowania.

I choć etap projektowania jest najważniejszy, to równie istotna we wprowadzaniu w życie gospodarki okrężnej jest odpowiedzialność pozostałych uczestników rynku - producenta, dystrybutora, konsumenta, a także podmiotów odbierających, sortujących i zajmujących się odzyskiem odpadów.

Nadrzędna rola należy do regulatora, który skonsultuje, skalkuluje i wdroży sprawny, samofinansujący się system. Oby ten, który zostanie wprowadzony w Polsce był jak najbardziej efektywny.

Źródła:

www.cpdesign.expert
www.faceofinnovation.com
www.rekopol.pl
www.kampania17celow.pl
www.grupa-eneris.pl
www.evenea.pl
www.nanowosmieci.pl
www.recykling.pl
www.eko-znaki.pl
www.zuostczew.pl
www.polskirecykling.org
www.portalkomunalny.pl 
www.pepsicopoland.com
www.srodowisko.wzp.pl

Autor: Jola Zawada

Artykuł ukazał się w TS Raport 81/2019

 

Na górę